DARULİTKANDARULİTKAN
DARULİTKAN
Bu slaytlar,
günümüzde online eğitime artan ilgiyle beraber tecvid ilmi alanında oluşan materyal ihtiyacını karşılamak
amacıyla Kur’an-ı Kerim eğitimcileri için düzenlenmiştir. Bilgilerin tamamı eğitim aldığımız hocalarımızın
eserlerinden veya alanında uzman hocaların çalışmalarından istifade edilerek hazırlanmıştır. Rabbimizden
ömürlerine ve ilimlerine bereket niyaz ederiz.
Çalışmamızda hiçbir maddi amaç hedeflenmediği gibi bunları bu doğrultuda kullanacak olanlar için
oluşacak hakkın sorumluluğunu hatırlatır emeğin nafi olmasını temenni ederiz. Seyr-u gayret kulundan
tevfik yüce Rabbimizden…
Kaynakça
Literatür
Et- Tecvid el Musavver / Dr. Ayman Rushdy Swaid
Hilyetu’t Tilâve / Dr. Rihab Shakaki
El Munir Fi Ahkami’t- Tecvid
Resimler
Hilyetu’t Tilâve / Dr. Rihab Shakaki
Düzenleme ve Tasarım
Serap DEMİREL
Firdevs DEMİR
DARULİTKAN
SIFAT
Tecvit ilminde sıfat; harfin mahreçte meydana gelişi esnasında sesine arız olan
keyfiyettir.
Sıfat bilgisinin önemi
• Mahreçleri aynı olan (mutecanis) harfleri birbirinden ayırt etmeyi sağlar.
ile veya ile gibi.
•Kuvvetli harfi zayıf olandan ayırt edebilmek için gereklidir. Böylece hangisinin
diğerine idğam olabileceği anlaşılır.
•Sıfat ilmi harflerin telaffuzunda ve kıraatin güzelleşmesinde en iyiye ulaşmayı sağlar.
DARULİTKAN
SIFATLAR
ARIZİ SIFATLAR
Harflerin aslından olmayıp, arızi
bir durum neticesi oluşan ve terki
durumunda zatını değiştirmeyen
sıfatlar.
•Sakin nun ve tenvin hükümleri
•Sakin mim hükümleri
•Sakin lâm hükümleri
•Medler
•Terkik ve tefhim
•İdgam
•Sekte vb.
ASLİ SIFATLAR
Harflerin zatı ile kaim olan aslından
olup harften ayrılmayan sıfatlar
Zıttı olan sıfatlar
(Mutedât)
•Hems, Cehr
•Şiddet, Beyniyye, Rihvet
•İsti‘la, İstifal
•İtbak, İnfitah
•İzlâk, İsmat
Zıttı olmayan sıfatlar
(Gayr-ı Mutedât)
•Safir
•Kalkale
•Lin
•İnhiraf
•Tekrir
•Tefeşşi
•İstitale
•Gunne
DARULİTKAN
Hems Cehr
Şiddet Rihvet Beyniyye
İsti’la İstifal
İtbak İnfitah
İzlâk, İsmat
-
ASLİ SIFATLAR
Zıddı olanlar Zıddı olmayanlar
Safir ، ز ،
Kalkale
Lin
İnhiraf
Tekrir
Tefeşşi
İstitale
Gunne
-
-
-
-
DARULİTKAN
ASLİ SIFATLAR
ZIDDI OLAN SIFATLAR
(Mutedât)
Hems , Cehr
Şiddet, Rihvet, Beyniyye
İsti’la, İstifal
İtbak, İnfitah
İzlâk, İsmat
-
-
-
-
•Zıddı olan sıfatlardan izlak ve ismat sıfatı nahv ilmiyle bağlantılı olup
tilavete etkisi olmaması sebebiyle bundan sonraki bölümlerde bu sıfata yer
verilmemiştir.
-
DARULİTKAN
Hems ))
Nefesin akması sebebiyle
sesin arka planda kalması
HEMS VE CEHR
Cehr ()
Nefesin hapsolması
sebebiyle sesin açık ve net
algılanması
Hems harfleri dışında kalan
harflerdir.
Nefes Akışı Yönünden Arap Harfleri
Akışkan Kesik (Haps)
DARULİTKAN
Cehr sıfatına sahip ز harfinin telaffuzu esnasında kapalı
konumda olan ses telleri
Hems sıfatına sahip س harfinin telaffuzu
esnasında aralanan ses telleri
HEMS VE CEHR
Hems; harfin çıkışı esnasında ses tellerindeki aralanma,
titreşmeme ve bu aralıktan gelen yoğun hava akımı
sebebiyle harfteki sesin zayıf duyulması, gizli kalmasıdır.
Cehr; harfin çıkışı esnasında ses tellerindeki
kapanma ve titreşme neticesinde nefes akışının
kesilmesi, harfe ait sesin açık ve net algılanmasıdır.
Hems harfleri dışında kalan harfler cehr sıfatına
sahip harflerdir.
ibaresindeki on harf hems sıfatına sahip harflerdir.
DARULİTKAN
HEMS
DARULİTKAN
CEHR
DARULİTKAN
Kesik (Haps)
Şiddet
Mahreçteki kapanma
neticesinde harfteki sesin
akmayıp hapsolması
AkışkanRihvetMa hrece zayıf itimattan dolayı harfin sesinin akışkan olmasıKalan harfler
Akışkan
Rihvet
Mahrece zayıf
itimattan dolayı
harfin sesinin akışkan
olması
Kalan harfler
Cüz’i akış
Beyniyye (Tavassut)
Harfin telaffuzu esnasında
mahrece bağlı olarak sesin
ne tam akması ne de tam
kesik olması
Ses Akışı Yönünden Arap Harfleri
ŞİDDET BEYNİYYE RİHVET
DARULİTKAN
ŞİDDET
Mahreçteki kapanma neticesinde harfteki ses ve nefesin hapsolması
Şiddet sıfatı kuvvetli sıfatlardandır.
DARULİTKAN
ŞİDDET HARFLERİ
Şiddet sıfatı taşıyan harflerden ve harfi hems, kalanlar ise cehr sıfatına sahiptir.
MEHMÛSE
Hems sıfatı taşıyan şiddet harfleri MECHÛRA
Cehr sıfatına sahip şiddet harfleri
,
+
Şiddet ve hems sıfatlarına sahip ك harfinin
telaffuzu esnasında mahrecin sıkışması ve daha
sonra açılıp nefesin akması durumu.
Şiddet ve cehr sıfatlarına sahip ج harfinin telaffuzu
esnasında, mahreçte oluşan kapanma sonrası kesilen
sesin, mahrecin aralanması neticesinde akması durumu.
Telaffuzunda Nefes Akışı Olan/Olmayan Şiddet Harfleri
DARULİTKAN
ŞİDDET
DARULİTKAN
BEYNİYYE (Tevassut)
(Cüz’i ses akışı)
ل
Mahreç noktalarının
kapanması sonucu
gelen sesin dil
yanlarına yönelerek
çıkışı harfte cüz’i bir
ses akışına sebep olur.
ن
Mahreçteki kapanma
sonucu sesin
tamamının genizden
gelmesi harfe
beyniyye sıfatı
kazandırır.
Dudakların
kapanması sonucu ses
tellerinden gelen
sesin tamamının
genizden gelmesi
harfe beyniyye sıfatı
kazandırır.
م
ر
Ses tellerinden gelen
sesin tamamının,
mahrece ait noktaların
kapanması ile dil
önünde oluşan küçük
boşluktan akması harfe
beyniyye sıfatını
kazandırır.
Harfin telaffuzu gereği
gırtlak kapağının
boğaza doğru iyice
yaklaşarak mahrecin
daralması sonucu sesin
cüz’i akışına neden
olur.
ع
DARULİTKAN
BEYNİYYE
DARULİTKAN
Mahrece zayıf itimattan dolayı harfin sesinin akışkan olmasıdır. Şiddet ve
beyniyye sıfatı taşıyan harflerin dışında kalan tüm harfler rihvet harfleridir.
Rihvet harflerinin bazısı hems sıfatı, bazısı da cehr sıfatı taşır.
RİHVET
harfi hem rihvet hem hems sıfatı
taşıyan harflerdendir. harfi hem rihvet hem cehr sıfatı
taşıyan harflerdendir.
DARULİTKAN
RİHVET
DARULİTKAN
Kulağımızla algılayabildiğimiz hava
tabakasındaki dalgalanmalara da ses denir.
Doğada ses oluşumu şu şekilde
gerçekleşir:
1- İki cismin birbirine çarpması.
2- iki cismin bir kuvvet yoluyla birbirinden
ayrılması (yırtılma, kırılma)
3- Cismin titreşimi.
4- İki sert cismin sürtünmesi.
Konuşma organımızdaki ses oluşumu
1- Med harfleri hariç tüm sükunlu
harflerde iki noktanın çarpışmasıyla çıkar.
2- Lin ve med harfleri ses tellerinin
titreşimi ile çıkar.
3- Harekeli harfler iki noktanın birbirinden
ayrılması ile çıkar.
SESLERİN ÇIKIŞ KEYFİYETİ
(Doğada ve konuşma organımızdaki ses oluşumu)
21
DARULİTKAN
ZAMANLARI AÇISINDAN SAHİH
HARFLERİN KIYASI
Sakin sahih harfler
))
Harekeli harfler
))
Kıraat seyr mertebelerinden hangi mertebe
ile okunuyor olursa olsun harekeli harflerin
zamanları o okuyuş içerisinde birbirine eşittir.
=
=
DARULİTKAN
2. Yan yana bulunan iki harekeli harften birinin hareke zamanını nedensiz bir şekilde kısaltarak
okumak bir tilavet hatasıdır. Tecvid ilminde harekenin 2/3’ne ihtilas, 1/3’ne ravm denir.
HAREKELİ HARFLERİN TELAFFUZUNDA
MEYDANA GELEN ZAMAN HATALARI
1. Yan yana bulunan iki harekeli harften birini -uzatmayı gerektirecek bir neden
olmaksızın- diğerinden daha uzun zaman vererek okumak tecvit ilminde bir kıraat hatasıdır.
DARULİTKAN
SAKİN HARFLER ARASINDAKİ ZAMAN FARKLARI
Tilâvet esnasında rihvet harfinin aldığı zaman dilimi beyniyye harfinin
aldığı zaman diliminden daha uzundur. Beyniyye harfinin almış olduğu
zaman dilimi ise şiddet harfinin aldığı zaman diliminden daha uzundur.
ŞİDDET
BEYNİYYE
RİHVET
Sahih sakin harflerin telaffuzunda gereken bu ölçü okuyuştaki hız her
ne olursa olsun daima muhafaza edilmelidir.
NOT
DARULİTKAN
Sesin Üst Damağa Yönelişi
(Kalınlık Ve İncelik) Açısından Arap Harfleri
İstifâl
Harfin telaffuzu
esnasında sesin
üst damağa
yükselmemesi
(Kalan harfler)
İSTİ’LÂ VE İSTİFÂL
İsti’la
Harfin telaffuzu
esnasında sesin
üst damağa
yükselmesi
Bazen ince
bazen kalın
okunan harfler
(ر ، ل ، ا )
Daima ince (terkik
ile) okunan harfler
(Kalan diğer harfler)
Daima kalın
(tefhim ile) okunan
harfler
DARULİTKAN
ق ك
Mustâ’li harfte sesin üst damağa
yükselmesi ile harfin sesi kalınlaşır.
Mustefil harfte sesin üst damağa
yükselmemesi ile harfin sesi ince
kalır.
İSTİ’LÂ VE İSTİFÂL
DARULİTKAN
TEFHİM
Tefhim kelimesinin sözlük anlamı; ‘ta'zim’
(yüceltmek), istilâhı anlamı ise ‘telaffuzu esnasında
harfin sesinin üst damağa (kubbe kısmına)
yükselmesi neticesinde ağız içini dolduran aks-i
sedâ’ dır.
Bu durum harfin sesinde kalınlık meydana getirir.
ق harfi tefhim ile (kalın) okunan
harflerdendir.
Sesteki
aks-i sedâ
ق
DARULİTKAN
TERKÎK
Terkik kelimesinin sözlük anlamı; ‘inceltme,
yumuşatma’, istilahi anlamı ise ‘telaffuzu
esnasında harfin sesinin üst damağa
yükselmemesi neticesinde ağız içinin
tamamının sesle dolmaması, harfin ince
okunmasıdır.’
ك harfi terkik ile (ince) okunan
harflerdendir.
ك
DARULİTKAN
İSTİFAL
DARULİTKAN
1. Sonrasında elif alan fethalı isti’la harfi ()
2. Fethalı isti’la harfi (
)
3. Dammeli isti’la harfi (
)
4. Sâkin isti’la harfi (
( )
( )
)
5. Kesralı isti’la harfi ( )
İSTİ'LA HARFLERİNDE
TEFHÎMİN MERTEBELERİ
İkinci Ekol
(Muhammed b. El- Cezeri ö.833)
Birinci Ekol
(İbn Tahhân Ebu’l- Esbağ
Abdu’l Azîz b. Ali es-Sumâtî el-İşbîlî ö. 561)
1. Fethalı isti’la harfi (
) ()
2. Dammeli isti’la harfi (
)
3. Kesralı isti’la harfi ( )
•Sakin harf için öncesinde gelen harfin
aldığı harekeye göre derecelenir.
DARULİTKAN
İSTİ’LA
DARULİTKAN
İSTİ’LA
DARULİTKAN
BAZEN TEFHİM (KALIN ), BAZEN TERKİK İLE (İNCE) OKUNAN
HARFLER
1. Fethalı
2. Öncesi fethalı sakin
3. Kendisi sakin,öncesi
sakin, öncesi fethalı
4. Dammeli
5. Öncesi dammeli sakin
6. Kendisi sakin,öncesi
sakin, öncesi dammeli
7. Öncesinde vasıl hemzesi alan
sakin
8. Kendisi sakin öncesi kesralı,
sonrasında fethalı veya sakin
isti’la harfi bulunan ,
sakin, öncesi sakin
olan isti’la harfi ve
onunda öncesinde
kesralı bir harf olursa
’nın ince veya
kalın okunması caiz
olur.
kendisi sakin olup
öncesi kesralı,
sonrasında da kesralı
isti'la harfi gelirse
'nın ince veya
kalın okunması caiz
olur. Bu iki vecih vasl
durumunda
geçerlidir.
•
Sükun ile vakf
yapılması
durumunda ise
kalın olmak üzere
tek vecih ile
okunur.
1. Kesralı ر
2. Öncesi kesralı
sakin ر
3. Kendisi sakin,
öncesi sakin,
öncesi kesralı sakin
4. Öncesinde
يharf-i lin
bulunan sakin ر
Ince okunur.
Kalın
Tefhim ile
okunan
harfin
arkasına
gelen Elif
Kalın
Öncesinde
fetha __
veya
damme __
gelen
Lafzatullah
lâm’ı
İnce
Öncesinde
kesra __
gelen
Lafzatullah
lâm’ı
Kalın İnce kalın ve ince
Elif Meddi
İnce
Terkik ile
okunan
harfin
arkasına
gelen Elif
26/Şuara: 63
12/Yusuf: 21 34/Sebe: 12
Lafzatullah Lâmı
DARULİTKAN
KALIN
Kalın okunan harften sonra gelen elif
meddiyye tefhim ile (kalın) okunur.
(
)
İNCE
İnce okunan harfin arkasına
gelen elif meddiyye (ince) okunur.
()
BAZEN İNCE BAZEN KALIN OKUNAN HARFLER
Elif’in Hükmü
DARULİTKAN
Terkik ile
okunan elif
Terkik ile
okunan elif
Tefhim ile
okunan elif
ELİF
DARULİTKAN
KALIN
Öncesinde fetha veya damme gelen
Lafzatullah lâm’ı kalın Okunur.
İNCE
Öncesinde Kesra gelen
Lafzatullah lâm’ı ince okunur
,
BAZEN İNCE BAZEN KALIN OKUNAN HARFLER
Lâfzatullah Lâm’ı Hükmü
DARULİTKAN
Öncesi fethalı
Öncesi dammeli
Öncesi kesralı
LAFZATULLAH LÂMI
DARULİTKAN
(8) durumda kalın okunur
1. Fethalı
2. Öncesi fethalı sakin
3. Kendisi sakin, öncesi sakin, öncesi fethalı
4. Dammeli
5. Öncesi dammeli sakin
6. Kendisi sakin, öncesi sakin, öncesi dammeli
7. Öncesinde arızi kesra alan (vasıl hemzesi) sakin
8. Kendisinden önceki harf kesralı olduğu halde sonrasında isti’la harfi bulunan sakin ر
BAZEN İNCE BAZEN KALIN OKUNAN HARFLER
Ra’nın Hükümleri
Kalın
DARULİTKAN
Öncesi kesralı
sonrası
fethalı istila
harfi alan
Öncesinde vasıl
hemzesi alan
sakin
Kendisi sakin,
öncesi sakin,
öncesi dammeli
Öncesi dammeli
sakin Dammeli
Kendisi sakin,
öncesi sakin,
öncesi
fethalı
Öncesi fethalı
sakin Fethalı
RÂ
Kalın
DARULİTKAN
Öncesinde يharf-i lin
bulunan sakin Kendisi sakin, öncesi sakin,
öncesi kesralı Öncesi kesralı sakin Kesralı
RÂ
(ince)
DARULİTKAN
BAZEN İNCE BAZEN KALIN OKUNAN HARFLER
Ra’nın Hükümleri
İnce veya kalın
Ra harfi iki durumda hem ince hem kalın (iki vecih ile) okunur.
sakin, öncesi sakin olan isti’la harfi ve onunda öncesinde kesralı bir harf olursa
’nın iki vecihle okunması caiz olur.
kendisi sakin olup öncesi kesralı, sonrasında da kesralı isti'la harfi gelirse 'nın ince ya da kalın
okunması caiz olur. Bu iki vecih vasl durumunda geçerlidir.
Sükun ile vakf yapılması durumunda ise kalın olmak üzere tek vecih ile okunur.
34/12 Sebe
12/21 Yusuf
26/63 Eş-
Şuara
DARULİTKAN
ŞEDDELİ RÂ HARFİNİN HÜKMÜ
2. râ
Şeddeli râ’da, birinci râ ikinci râ’nın hükmünü alır.
İkinci râ kalın ise birinci râ’da kalın, ince ise ince okunur,
1. râ
Kalın
İnce
Vakfen
Vakfen Vaslen
DARULİTKAN
BAZEN TEFHİM (KALIN ), BAZEN TERKİK (İNCE) İLE OKUNAN HARFLER
EK
çalışma
Elif Meddi
()
Lafzatullah Lamı
( )
Kalın İnce Kalın
İnce
Kalın (8) İnce (4) Kalın ve İnce
okunan
harfler
okunan
harfler …. …. 1
1
…
.…… …
2…
2…
•
Kendinden önceki
harfin incelik ve
kalınlığına tabidir.
3
… …
3
… …
Vaslen
•
Kendisinden önceki
harekeye tabidir. 4
4
…
Vakfen
5…
6
… …
7……
8….…
Vasıl
Hemzesi
İsti’la
Harfi
İsti’la
Harfi
İsti’la
Harfi
DARULİTKAN
İSTİ’LA
EK
çalışma
DARULİTKAN
Ra harfi 8 durumda kalın okunur
1. Fethalı ra
2. Öncesi fethalı sakin ra
3. Kendisi sakin, öncesi sakin
fethalı ra
4. Dammeli ra
5. Öncesi dammeli sakin ra
6. Kendisi sakin, öncesi sakin, öncesi
dammeli ra
7. Öncesinde arizi kesra alan (vasıl
hemzesi) sakin ra
8. Öncesi kesralı olup sonrasında fethalı
veya sakin isti’la harfi bulunan ra
BAZEN İNCE BAZEN KALIN OKUNAN HARFLER
3. Ra’nın Hükmü
Ra harfi 4 durumda ince
okunur.
1. Kesralı ra
2. Öncesi kesralı sakin ra
3. Kendisi sakin, öncesi
sakin, öncesi kesralı sakin ra
4. Öncesinde harf-i lin (ي)
bulunan sakin ra
Ra kendisi sakin olup
öncesi kesralı, sonrasında
da kesralı isti'la harfi gelirse
'nın ince ya da kalın
okunması caiz olur. Bu iki
vecih vasl durumunda
geçerlidir.
Sükun ile vakf yapılması
durumunda ise kalın
olmak üzere tek vecih ile
okunur.
Ra sakin, öncesi
sakin olan isti’la
harfi ve onunda
öncesinde kesralı
bir harf olursa
’nın iki vecihle
okunması caiz
olur.
Ra harfi 2 durumda hem ince
hem kalın (iki vecih) okunur.
EK
çalışma
DARULİTKAN
İTBAK ve İNFİTAH
İnfitah
Harf telaffuz
edilirken sesin
dil ve üst damak
arasında
sıkışmaması
İtbak
Harfin telaffuzu
esnasında sesin
dil ve üst damak
arasında sıkışması
(hapsolması)
,,,İsti’la & İnfitah
sıfatı taşıyan harfler
(,,)
İstifal & İnfitah
sıfatı taşıyan harfler
(Kalan diğer
harfler)
Sesin Dil ve Damak Arasında Sınırlanması Bakımından
Arap Harfleri
•
İtbak
sıfatı; bu dört harfe Arap
alfabesinin
en kalın harfleri
olma özelliğini kazandırır.
DARULİTKAN
•Mustali mutbak harfler mustali munfetih harflere göre daha kalın
harflerdir. Bu durum, harfler kesralı iken daha net algılanır.
Mustali & Munfetih Harfler
,,
Mustali & Mutbak Harfler
,,,
İsti’la Harfleri
, ,
DARULİTKAN
İtbak sıfatı taşıyan
harfi
İsti’la & İnfitah sıfatı taşıyan
harfi
İstifal & İnfitah
sıfatı taşıyan harfi
İTBAK ve İNFİTAH
DARULİTKAN
Elif Medd-i
ile
Fethalı
Dammeli
Sukûnlu
Kesralı
İTBAK
DARULİTKAN
Öncesi kesralı
sükunlu durumu Kesralı
Durumu
Öncesi dammeli
sükunlu durumu Dammeli durumu Öncesi fethalı
sükunlu durumu Fethalı durumu Öncesi fethalı Elif
durumu
Mertebe
Harfler
DARULİTKAN
Safir
Safir; harfin telaffuzu esnasında dar bir
alandan geçmesi sebebiyle seste meydana
gelen keskinliktir.
، ،
Zıttı Olmayan Sıfatlar
Safir sıfatını
oluşturan dar alan
DARULİTKAN
SAFİR
DARULİTKAN
Zıttı Olmayan Sıfatlar
Kalkale
Kalkale; bu sıfatı taşıyan harfler sükûn durumunda iken
kapanan mahreçlerinin konuşma organında hareke
oluşumuna sebebiyet vermeden hafifçe aralanmasıdır.
Kalkale ismi, Arapların ateş üstünde fokurdamaya başlayan
kazana ‘titreşti, sarsıldı, hareket etti’ ifadesinin karşılığı olan
‘ ’ ibaresindeki kalkale kelimesinden
gelmektedir.
DARULİTKAN
KALKALE
DARULİTKAN
harfinde kalkale durumu
Sakin, kalkaleli, harekeli harfler arasındaki farklar
harfinin harekeli (fethalı) durumu harfinin sakin durumu
Dudaklar ve konuşma organı
kapalı
Dudaklar aralık konuşma organı
(ağız ve dişler) kapalı
Dudaklar ve konuşma
organı aralık
DARULİTKAN
MAHRECİNDEN ÇIKIŞ
KEYFİYETİ
MAHRECİNDEN
ÇIKIŞI ESNASINDA
SAKİN
Dudakların kapanması ile
Hiçbir şey yok
KALKALELİ Dudakların birbirinden
uzaklaşması ile
Hiçbir şey yok
HAREKELİ Dudakların birbirinden
uzaklaşması ile Hareke mevcut
SAKİN, KALKALELİ VE HAREKELİ
HARFLER ARASINDAKİ FARK
DARULİTKAN
Kubra
Kalkaleli harfte vakf
yapıldığında oluşan kalkale
Suğra
Kelime ya da kelimeler
arasında oluşan kalkale
•Vakf durumunda harfte oluşan kalkale sesinin algısındaki netlik, kelime ortası
veya kelimeler arasında oluşan kalkale sesinden daha güçlü olması sebebiyle
kalkale-i kubra olarak isimlendirilmiştir. Sese ayrıca bir vurgu
yapılmamalıdır.
•Şeddeli harflerde vakf yapıldığında oluşan kalkale (birinci harf idgam edildiği
için) ikinci harfe aittir.
Kalkale Mertebeleri
DARULİTKAN
KALKALE TATBİKİ ESNASINDA OLUŞAN
BAZI ÖNEMLİ HATALAR
1.Kalkale sesinin üç harekeden birinin sesine benzer telaffuz edilmesi
,
,
2. Kalkale harfini telaffuz eder etmez sakin hemzeye benzer bir sesin verilmesi
,
3. Kalkale sesinin haddinden fazla uzatılması
,
4. Kelimenin ortasında yapılan kalkale tatbiki akabinde sesi bir miktar kesmek suretiyle
kelimenin bölünmesi
,
,
DARULİTKAN
Kalkale-i Suğra
Kalkale-i Kûbra
Kalkale-i Kûbra
KALKALE
DARULİTKAN
Lin ()
Lin, kolaylık manasına gelir. Mahreçlerinden kolay çıkışları sebebiyle öncesi fethalı olan sakin
ve harflerine verilen sıfattır.
2/19 el- Bakara 2/38 el Bakara 106/1 Kurayş 106/2 Kurayş
DARULİTKAN
LİN
DARULİTKAN
İNHİRAF
ل ve رharflerinin telaffuzu esnasında dilin belli noktalarda
kapanarak sesin akış yolunu kesmesi sebebiyle sesin tam
akmaması neticesi olarak farklı bir yöne meyletmesi.
DARULİTKAN
harfinde dilin ön kısmı, üst diş etleri ile temas eder etmez mahreç kapanır ve önü kesilen ses
yanlara meylederek çıkar.
İnhiraf
DARULİTKAN
harfinde ses dilin ortasına doğru meyleder.
İnhiraf
DARULİTKAN
İNHİRAF & BEYNİYYE
DARULİTKAN
TEKRİR
harfinin telaffuzu esnasında mahrecindeki darlık sebebiyle dil ucunda oluşan titremedir.
DARULİTKAN
DARULİTKAN
TEFEŞŞİ
harfinin telaffuzu esnasında sesin üst dişlerin
ve bir miktar da alt dişlerin iç kısmına çarparak
mahreç bölgesinde yayılması.
DARULİTKAN
TEFEŞŞİ
DARULİTKAN
İSTİTÂLE ()
Mahreç noktalarında kapanma sonucu, dilin arka kısmında oluşan ve giderek artan basınçlı
havanın etkisiyle usule temas eden dil önünün hafifçe diş etlerine doğru yürümesidir.
Baskı noktaları
Temas noktaları
1
Dil önünün ilk kapandığı yer
Basınçlı hava etkisiyle öne hareket eden dilin vardığı son nokta
DARULİTKAN
İSTİTÂLE
DARULİTKAN
ve harflerinin telaffuzunda genizden (hayşum) gelen sestir.
GUNNE
من
DARULİTKAN
GUNNE MERTEBELERİ
Gunne zaman açısından dört mertebeye ayrılır.
Ekmel
Müddeti yönünden
olması gereken
en kâmil gunne.
Kâmil
Müddeti ekmel ma
tekun gunneden daha
kısa olan gunne
Nakıs
İzhar durumunda
sakin ve ’ in
aldığı gunne
Enkas
Harekeli durumda
ve ’ in aldığı
gunne
,
İdgam şefevi
İdgam meal gunne
Şeddeli ve
* Gunneye ait zaman mertebeleri Fem-i Muhsin bir hocadan sema yolu ile öğrenilmelidir.
ve
harflerinin
dışında
kalan
harfler.
İhfa
İklab
İhfa-i Şefevi
DARULİTKAN
Ekmel mâ tekûn
•Şeddeli ve
•İdgam Şefevi
•İdgam Meal Gunne
GUNNE MERTEBELERİ
Kâmil Nakıs Enkas mâ tekûn
•İhfa
•İklab
•İhfa-i Şefevi
•İzhar
•Harekeli durumları
DARULİTKAN
Enkas mâ
tekûn
Nakıs
Kâmil
Ekmel mâ
tekûn
GUNNE MERTEBELERİ
DARULİTKAN
GUNNE
EK
