DARULİTKAN
Sesin Üst Damağa Yönelişi
(Kalınlık Ve İncelik) Açısından Arap Harfleri
İstifâl
Harfin telaffuzu
esnasında sesin
üst damağa
yükselmemesi
(Kalan harfler)
İSTİ’LÂ VE İSTİFÂL
İsti’la
Harfin telaffuzu
esnasında sesin
üst damağa
yükselmesi
Bazen ince
bazen kalın
okunan harfler
(ر ، ل ، ا )
Daima ince (terkik
ile) okunan harfler
(Kalan diğer harfler)
Daima kalın
(tefhim ile) okunan
harfler
DARULİTKAN
ق ك
Mustâ’li harfte sesin üst damağa
yükselmesi ile harfin sesi kalınlaşır.
Mustefil harfte sesin üst damağa
yükselmemesi ile harfin sesi ince
kalır.
İSTİ’LÂ VE İSTİFÂL
DARULİTKAN
TEFHİM
Tefhim kelimesinin sözlük anlamı; ‘ta'zim’
(yüceltmek), istilâhı anlamı ise ‘telaffuzu esnasında
harfin sesinin üst damağa (kubbe kısmına)
yükselmesi neticesinde ağız içini dolduran aks-i
sedâ’ dır.
Bu durum harfin sesinde kalınlık meydana getirir.
ق harfi tefhim ile (kalın) okunan
harflerdendir.
Sesteki
aks-i sedâ
ق
DARULİTKAN
TERKÎK
Terkik kelimesinin sözlük anlamı; ‘inceltme,
yumuşatma’, istilahi anlamı ise ‘telaffuzu
esnasında harfin sesinin üst damağa
yükselmemesi neticesinde ağız içinin
tamamının sesle dolmaması, harfin ince
okunmasıdır.’
ك harfi terkik ile (ince) okunan
harflerdendir.
ك
DARULİTKAN
İSTİFAL
DARULİTKAN
1. Sonrasında elif alan fethalı isti’la harfi (
)
2. Fethalı isti’la harfi (
)
3. Dammeli isti’la harfi (
)
4. Sâkin isti’la harfi (
( )
( )
)
5. Kesralı isti’la harfi (
)
İSTİ'LA HARFLERİNDE
TEFHÎMİN MERTEBELERİ
İkinci Ekol
(Muhammed b. El- Cezeri ö.833)
Birinci Ekol
(İbn Tahhân Ebu’l- Esbağ
Abdu’l Azîz b. Ali es-Sumâtî el-İşbîlî ö. 561)
1. Fethalı isti’la harfi (
) (
)
2. Dammeli isti’la harfi (
)
3. Kesralı isti’la harfi (
)
• Sakin harf için öncesinde gelen harfin
aldığı harekeye göre derecelenir.
DARULİTKAN
İSTİ’LA
DARULİTKAN
İSTİ’LA
DARULİTKAN
BAZEN TEFHİM (KALIN ), BAZEN TERKİK İLE (İNCE) OKUNAN
HARFLER
1. Fethalı ر
2. Öncesi fethalı sakin ر
3. Kendisi sakin,öncesi
sakin, öncesi fethalı ر
4. Dammeli ر
5. Öncesi dammeli sakin ر
6. Kendisi sakin,öncesi
sakin, öncesi dammeli ر
7. Öncesinde vasıl hemzesi alan
sakin ر
8. Kendisi sakin öncesi kesralı,
sonrasında fethalı veya sakin
isti’la harfi bulunan ر ,
ر sakin, öncesi sakin
olan isti’la harfi ve
onunda öncesinde
kesralı bir harf olursa
ر’nın ince veya
kalın okunması caiz
olur.
ر kendisi sakin olup
öncesi kesralı,
sonrasında da kesralı
isti'la harfi gelirse
ر'nın ince veya
kalın okunması caiz
olur. Bu iki vecih vasl
durumunda
geçerlidir.
•
Sükun ile vakf
yapılması
durumunda ise ر
kalın olmak üzere
tek vecih ile
okunur.
1. Kesralı ر
2. Öncesi kesralı
sakin ر
3. Kendisi sakin,
öncesi sakin,
öncesi kesralı sakin ر
4. Öncesinde
ي harf-i lin
bulunan sakin ر
Ince okunur.
Kalın
Tefhim ile
okunan
harfin
arkasına
gelen Elif
Kalın
Öncesinde
fetha __
veya
damme __
gelen
Lafzatullah
lâm’ı
İnce
Öncesinde
kesra __
gelen
Lafzatullah
lâm’ı
Kalın
İnce
kalın ve ince
Elif Meddi
İnce
Terkik ile
okunan
harfin
arkasına
gelen Elif
26/Şuara: 63
12/Yusuf: 21
34/Sebe: 12
Lafzatullah Lâmı