DARULİTKAN
Kesik (Haps)
Şiddet
Mahreçteki kapanma
neticesinde harfteki sesin
akmayıp hapsolması
AkışkanRihvetMahrece zayıf itimattan dolayı harfin sesinin akışkan olmasıKalan harfler
Akışkan
Rihvet
Mahrece zayıf
itimattan dolayı
harfin sesinin akışkan
olması
Kalan harfler
Cüz’i akış
Beyniyye (Tavassut)
Harfin telaffuzu esnasında
mahrece bağlı olarak sesin
ne tam akması ne de tam
kesik olması
Ses Akışı Yönünden Arap Harfleri
ŞİDDET BEYNİYYE RİHVET
DARULİTKAN
ج
ك
ŞİDDET
Mahreçteki kapanma neticesinde harfteki ses ve nefesin hapsolması
Şiddet sıfatı kuvvetli sıfatlardandır.
DARULİTKAN
ŞİDDET HARFLERİ
Şiddet sıfatı taşıyan harflerden ت ve ك harfi hems, kalanlar ise cehr sıfatına sahiptir.
MEHMÛSE
Hems sıfatı taşıyan şiddet harfleri
MECHÛRA
Cehr sıfatına sahip şiddet harfleri
,
+
Şiddet ve hems sıfatlarına sahip ك harfinin
telaffuzu esnasında mahrecin sıkışması ve daha
sonra açılıp nefesin akması durumu.
Şiddet ve cehr sıfatlarına sahip ج harfinin telaffuzu
esnasında, mahreçte oluşan kapanma sonrası kesilen
sesin, mahrecin aralanması neticesinde akması durumu.
Telaffuzunda Nefes Akışı Olan/Olmayan Şiddet Harfleri
ك
ج
DARULİTKAN
ŞİDDET
DARULİTKAN
BEYNİYYE (Tevassut)
(Cüz’i ses akışı)
ل
Mahreç noktalarının
kapanması sonucu
gelen sesin dil
yanlarına yönelerek
çıkışı harfte cüz’i bir
ses akışına sebep olur.
ن
Mahreçteki kapanma
sonucu sesin
tamamının genizden
gelmesi harfe
beyniyye sıfatı
kazandırır.
Dudakların
kapanması sonucu ses
tellerinden gelen
sesin tamamının
genizden gelmesi
harfe beyniyye sıfatı
kazandırır.
م
ر
Ses tellerinden gelen
sesin tamamının,
mahrece ait noktaların
kapanması ile dil
önünde oluşan küçük
boşluktan akması harfe
beyniyye sıfatını
kazandırır.
Harfin telaffuzu gereği
gırtlak kapağının
boğaza doğru iyice
yaklaşarak mahrecin
daralması sonucu sesin
cüz’i akışına neden
olur.
ع
DARULİTKAN
BEYNİYYE
DARULİTKAN
Mahrece zayıf itimattan dolayı harfin sesinin akışkan olmasıdır. Şiddet ve
beyniyye sıfatı taşıyan harflerin dışında kalan tüm harfler rihvet harfleridir.
Rihvet harflerinin bazısı hems sıfatı, bazısı da cehr sıfatı taşır.
RİHVET
ش harfi hem rihvet hem hems sıfatı
taşıyan harflerdendir.
ز harfi hem rihvet hem cehr sıfatı
taşıyan harflerdendir.
ش
ز
DARULİTKAN
RİHVET
DARULİTKAN
Kulağımızla algılayabildiğimiz hava
tabakasındaki dalgalanmalara da ses denir.
Doğada ses oluşumu şu şekilde
gerçekleşir:
1- İki cismin birbirine çarpması.
2- iki cismin bir kuvvet yoluyla birbirinden
ayrılması (yırtılma, kırılma)
3- Cismin titreşimi.
4- İki sert cismin sürtünmesi.
Konuşma organımızdaki ses oluşumu
1- Med harfleri hariç tüm sükunlu
harflerde iki noktanın çarpışmasıyla çıkar.
2- Lin ve med harfleri ses tellerinin
titreşimi ile çıkar.
3- Harekeli harfler iki noktanın birbirinden
ayrılması ile çıkar.
SESLERİN ÇIKIŞ KEYFİYETİ
(Doğada ve konuşma organımızdaki ses oluşumu)
21